"Moreover, you scorned our people, and compared the Albanese to sheep, and according to your custom think of us with insults. Nor have you shown yourself to have any knowledge of my race. Our elders were Epirotes, where this Pirro came from, whose force could scarcely support the Romans. This Pirro, who Taranto and many other places of Italy held back with armies. I do not have to speak for the Epiroti. They are very much stronger men than your Tarantini, a species of wet men who are born only to fish. If you want to say that Albania is part of Macedonia I would concede that a lot more of our ancestors were nobles who went as far as India under Alexander the Great and defeated all those peoples with incredible difficulty. From those men come these who you called sheep. But the nature of things is not changed. Why do your men run away in the faces of sheep?"
Letter from Skanderbeg to the Prince of Taranto ▬ Skanderbeg, October 31 1460

Ilire, Maqedone dhe Helene.

Këtu mund të flisni mbi historinë tonë duke sjellë fakte historike për ndriçimin e asaj pjese të historisë mbi të cilen ka rënë harresa e kohës dhe e njerëzve.

Moderators: Arbëri, Strokulli

Post Reply
User avatar
Zeus10
Grand Fighter Member
Grand Fighter Member
Posts: 4202
Joined: Thu Jun 04, 2009 6:46 pm
Gender: Male
Location: CANADA
Contact:

Re: Ilire, Maqedone dhe Helene.

#466

Post by Zeus10 » Wed Sep 22, 2010 9:26 pm

ALBPelasgian wrote:Qe do te thote se perkthimi anglez i tekstit 'greqisht' te Arrianit eshte korrekt, apo jo?

"Ambicia e vjeter raciale qe ekzistonte midis Heleneve dhe Maqedoneve"
Po, natyrisht. Greket e rinj, behen konfuze me fjalen φιλοτιμίας dhe e perkthejne: te duash ndershmerine, duke perdorur gjuhen e tyre bizantine, sepse φιλο do te thote shok, kurse τίμια ndershmeri, timias i ndershem.
Por, nuk qendrojne punet keshtu me greqishten e vjeter, fjala φιλο ne strukturen e fjales φιλοτιμίας, ka per funksion te tregoje ndjenje, dhe llojin e ndjenjes, e percakton fjala pasardhese τιμίας, qe do te thote pak a shume urrejtje. Ne fakt, dhe kjo, une mendoj qe eshte nje fjale e perbere, sepse urrejtje apo meri, eshte fjala shqipe:

Image

ose urrej

Image

Pra φιλοτιμίας, do te thote jo thjesht ambicje, por urrejtje, pra ne ate fjali ajo mund te perkthehet :' te ndjesh urrejtje'.
The only thing necessary for the triumph of evil is for good men to do nothing

User avatar
Trojan
Honored Member
Honored Member
Posts: 382
Joined: Fri Jul 30, 2010 9:03 pm
Gender: Male

Re: Ilire, Maqedone dhe Helene.

#467

Post by Trojan » Wed Sep 22, 2010 10:28 pm

Zeus10 wrote:
ALBPelasgian wrote:Qe do te thote se perkthimi anglez i tekstit 'greqisht' te Arrianit eshte korrekt, apo jo?

"Ambicia e vjeter raciale qe ekzistonte midis Heleneve dhe Maqedoneve"
Po, natyrisht. Greket e rinj, behen konfuze me fjalen φιλοτιμίας dhe e perkthejne: te duash ndershmerine, duke perdorur gjuhen e tyre bizantine, sepse φιλο do te thote shok, kurse τίμια ndershmeri, timias i ndershem.
Por, nuk qendrojne punet keshtu me greqishten e vjeter, fjala φιλο ne strukturen e fjales φιλοτιμίας, ka per funksion te tregoje ndjenje, dhe llojin e ndjenjes, e percakton fjala pasardhese τιμίας, qe do te thote pak a shume urrejtje. Ne fakt, dhe kjo, une mendoj qe eshte nje fjale e perbere, sepse urrejtje apo meri, eshte fjala shqipe:

Image

ose urrej

Image

Pra φιλοτιμίας, do te thote jo thjesht ambicje, por urrejtje, pra ne ate fjali ajo mund te perkthehet :' te ndjesh urrejtje'.


Image

User avatar
Zeus10
Grand Fighter Member
Grand Fighter Member
Posts: 4202
Joined: Thu Jun 04, 2009 6:46 pm
Gender: Male
Location: CANADA
Contact:

Re: Ilire, Maqedone dhe Helene.

#468

Post by Zeus10 » Thu Sep 23, 2010 12:46 am

Trojan wrote:
Image
Kam vene re se te pelqejne sfidat dhe synon ti provosh te tjeret gabim. Po te mos ishte keshtu, do te kishe lexuar komentin tim per ate gje qe po aludon, e kam thene para teje ne postimin qe vete e ke cituar:
Po, natyrisht. Greket e rinj, behen konfuze me fjalen φιλοτιμίας dhe e perkthejne: te duash ndershmerine, duke perdorur gjuhen e tyre bizantine, sepse φιλο do te thote shok, kurse τίμια ndershmeri, timias i ndershem.

Drejtesine e konstatimit tim, e perforcon dhe fakti, qe nuk ke bere asnje koment, ne ate qe une do e quaja deshiren tende per sfide. Nese ke mendim ndryshe, parashtroje dhe bej komentet perkatese.
Po, e dime qe timios perkthehet nderim, i nderuar, i ndershem, ndershmeri, qe burojne prej fjales nder, por ne rastin konkret ne perberje te fjales qe po shqyrtojme ajo mer kuptim pezhorativ, pra te kundert me ate qe thua ti.

Image

Sepse i dashur Trojan, filotimos= deshire(ndjenje, dashuri) per lavdi=ambicje, dhe e perdorur ne fjaline:

καὶ τι καὶ τοῖς γένεσι τῷ τε Ἑλληνικῷ καὶ τῷ Μακεδονικῷ φιλοτιμίας ἐνέπεσεν ἐς άλλήλους

ka kuptimin e ambicjes se Maqedonasve karshi Heleneve dhe jo te dashurise dhe nderimit.
The only thing necessary for the triumph of evil is for good men to do nothing

User avatar
Trojan
Honored Member
Honored Member
Posts: 382
Joined: Fri Jul 30, 2010 9:03 pm
Gender: Male

Re: Ilire, Maqedone dhe Helene.

#469

Post by Trojan » Thu Sep 23, 2010 2:20 pm

Zeus10 wrote:
Trojan wrote:
Image
Kam vene re se te pelqejne sfidat dhe synon ti provosh te tjeret gabim. Po te mos ishte keshtu, do te kishe lexuar komentin tim per ate gje qe po aludon, e kam thene para teje ne postimin qe vete e ke cituar:
Po, natyrisht. Greket e rinj, behen konfuze me fjalen φιλοτιμίας dhe e perkthejne: te duash ndershmerine, duke perdorur gjuhen e tyre bizantine, sepse φιλο do te thote shok, kurse τίμια ndershmeri, timias i ndershem.

Drejtesine e konstatimit tim, e perforcon dhe fakti, qe nuk ke bere asnje koment, ne ate qe une do e quaja deshiren tende per sfide. Nese ke mendim ndryshe, parashtroje dhe bej komentet perkatese.
Po, e dime qe timios perkthehet nderim, i nderuar, i ndershem, ndershmeri, qe burojne prej fjales nder, por ne rastin konkret ne perberje te fjales qe po shqyrtojme ajo mer kuptim pezhorativ, pra te kundert me ate qe thua ti.

Image

Sepse i dashur Trojan, filotimos= deshire(ndjenje, dashuri) per lavdi=ambicje, dhe e perdorur ne fjaline:

καὶ τι καὶ τοῖς γένεσι τῷ τε Ἑλληνικῷ καὶ τῷ Μακεδονικῷ φιλοτιμίας ἐνέπεσεν ἐς άλλήλους

ka kuptimin e ambicjes se Maqedonasve karshi Heleneve dhe jo te dashurise dhe nderimit.
Po atehere perse ngatron Ambicjen me Urrejtjen..?
clidhje ka μένος me τίμιος ?

User avatar
Zeus10
Grand Fighter Member
Grand Fighter Member
Posts: 4202
Joined: Thu Jun 04, 2009 6:46 pm
Gender: Male
Location: CANADA
Contact:

Re: Ilire, Maqedone dhe Helene.

#470

Post by Zeus10 » Thu Sep 23, 2010 11:22 pm

Trojan wrote: Po atehere perse ngatron Ambicjen me Urrejtjen..?
clidhje ka μένος me τίμιος ?
Trojan, megjithese ndjej shume pak respekt per ty, per te te dhene shpjegimet e meposhtme, po e bej kete gje per hir te debatit.
Fjala urrej dhe nderoj, qe konsiderohen me kuptime teresisht te kunderta ndryshojne nga ana grafike si me poshte:
τίμι-ος __________________μι-σ-είν

Duke qene se eshte rrenja e fjales ajo qe percakton infleksionin e saj, po mundohem ta zhvesh ate nga pjeset variable, pra duke eliminuar prapashtesat kemi

τίμι perkunder μι

pra rrenjet e ketyre dy fjaleve me kuptim krejt te kundert, ndryshojne vetem nga rrokja τί ne fjalen e pare. Gjate studimit te gramatikes se kesaj gjuhe, me ka rene rasti te shohe folje qe nuk e humbasin kuptimin e tyre kur ju shtohet τί ose κατα ne fillim te fjales. Psh τίθεύείν me θεύείν perkthehen njesoj, me thith. Prandaj une mendoj se pervec kuptimit te gjitheditur, nderoj, nderuar, i ndershem etj derivate, fjala τίμι mund te shpreh dhe nje kuptim krejtesisht te kundert, qe kurse τί eshte nje nyje parazitare, qe i eshte bashkangjitur trupit te foljes, pak a shume si ne lidhoren shqip: te punoj=punoj.
Dhe e fundit, une e kuptoj qe keto koncepte gramatikore, jane pak te veshtira per ty sepse ti je vetem nje foles i gjuhes dhe jo njohes i gramatikes, por meqe debati erdhi ketu, shpreha dhe mendimin tim per nje opsion te mundshem.
The only thing necessary for the triumph of evil is for good men to do nothing

User avatar
Trojan
Honored Member
Honored Member
Posts: 382
Joined: Fri Jul 30, 2010 9:03 pm
Gender: Male

Re: Ilire, Maqedone dhe Helene.

#471

Post by Trojan » Fri Sep 24, 2010 10:50 am

Zeus10 wrote:
Trojan wrote: Po atehere perse ngatron Ambicjen me Urrejtjen..?
clidhje ka μένος me τίμιος ?
Trojan, megjithese ndjej shume pak respekt per ty, per te te dhene shpjegimet e meposhtme, po e bej kete gje per hir te debatit.
Fjala urrej dhe nderoj, qe konsiderohen me kuptime teresisht te kunderta ndryshojne nga ana grafike si me poshte:
τίμι-ος __________________μι-σ-είν

Duke qene se eshte rrenja e fjales ajo qe percakton infleksionin e saj, po mundohem ta zhvesh ate nga pjeset variable, pra duke eliminuar prapashtesat kemi

τίμι perkunder μι

pra rrenjet e ketyre dy fjaleve me kuptim krejt te kundert, ndryshojne vetem nga rrokja τί ne fjalen e pare. Gjate studimit te gramatikes se kesaj gjuhe, me ka rene rasti te shohe folje qe nuk e humbasin kuptimin e tyre kur ju shtohet τί ose κατα ne fillim te fjales. Psh τίθεύείν me θεύείν perkthehen njesoj, me thith. Prandaj une mendoj se pervec kuptimit te gjitheditur, nderoj, nderuar, i ndershem etj derivate, fjala τίμι mund te shpreh dhe nje kuptim krejtesisht te kundert, qe kurse τί eshte nje nyje parazitare, qe i eshte bashkangjitur trupit te foljes, pak a shume si ne lidhoren shqip: te punoj=punoj.
Dhe e fundit, une e kuptoj qe keto koncepte gramatikore, jane pak te veshtira per ty sepse ti je vetem nje foles i gjuhes dhe jo njohes i gramatikes, por meqe debati erdhi ketu, shpreha dhe mendimin tim per nje opsion te mundshem.
1)Nuk ka nevoj te me besh sulme personale, ketu une nuk kam gje me ty personalisht dhe asnjehere nuk kam shprehur se cfare ndjej une per ty, se thjesht duhet kuptuar qe eshte forum dhe mund te ket konflikte mbi tema te ndryshme dhe jo ne gjera te tjera. Pra her tjeter perqendrohu tek tema dhe jo tek mua
2)Duke vazhduar une te kam hedhur ne tavoline rrenjet e te dy fjaleve qe jane te ndryshme. Tani ti po deshe mund te besh devijime sa te duash , por rrenja
eshte τιμ.

User avatar
Zeus10
Grand Fighter Member
Grand Fighter Member
Posts: 4202
Joined: Thu Jun 04, 2009 6:46 pm
Gender: Male
Location: CANADA
Contact:

Re: Ilire, Maqedone dhe Helene.

#472

Post by Zeus10 » Fri Sep 24, 2010 11:59 am

Trojan wrote:
1)Nuk ka nevoj te me besh sulme personale, ketu une nuk kam gje me ty personalisht dhe asnjehere nuk kam shprehur se cfare ndjej une per ty, se thjesht duhet kuptuar qe eshte forum dhe mund te ket konflikte mbi tema te ndryshme dhe jo ne gjera te tjera.
Nuk eshte ne stilin tim, te kaloj ne sulme personale. Une me shume se kushdo jam i interesuar per shmangjen e tyre. Nese te shpreha qe nuk kam respekt per dike, qe qellim nuk ka nje diskutim te hapur, por qemtimin e gabimeve te mundshme te tjetrit, me qellim lartesimin e vetvetes, isha i sinqerte dhe kjo gje nuk ka te bej aspak me ndonje tendence karshi teje.
Pra her tjeter perqendrohu tek tema dhe jo tek mua
Megjithese thirrja jote eshte absurde, per arsyet qe ti i di shume mire, une do perqendrohem atje, por do jete rradha ime me pas te te kerkoj te perqendrohesh tek tema.
2)Duke vazhduar une te kam hedhur ne tavoline rrenjet e te dy fjaleve qe jane te ndryshme. Tani ti po deshe mund te besh devijime sa te duash , por rrenja
eshte τιμ.
Mua nuk me pelqen vrazhdesia me te cilen ti mundohesh te gjesh gabime, duke u mbeshtetur vetem tek njohja empirike e gjuhes se folur greke, pa pasur as njohurite minimale per gramatiken dhe sidomos per fjalet e perbera. Nese ke hedhur ne tavoline dicka per linguistiken, atehere do beje mire ta parashtroje ne forumet perkatese. Albpelasgian pyeti per kuptimin e fjales filotimia ne konteksin e fjalise te perdorur dhe e mori pergjigjen e duhur. Vazhdimi i debatit tend eshte jo rreth atij problemi, por per interesa personale.
The only thing necessary for the triumph of evil is for good men to do nothing

User avatar
Trojan
Honored Member
Honored Member
Posts: 382
Joined: Fri Jul 30, 2010 9:03 pm
Gender: Male

Re: Ilire, Maqedone dhe Helene.

#473

Post by Trojan » Fri Sep 24, 2010 2:58 pm

Zeus10 wrote:
Trojan wrote:
1)Nuk ka nevoj te me besh sulme personale, ketu une nuk kam gje me ty personalisht dhe asnjehere nuk kam shprehur se cfare ndjej une per ty, se thjesht duhet kuptuar qe eshte forum dhe mund te ket konflikte mbi tema te ndryshme dhe jo ne gjera te tjera.
Nuk eshte ne stilin tim, te kaloj ne sulme personale. Une me shume se kushdo jam i interesuar per shmangjen e tyre. Nese te shpreha qe nuk kam respekt per dike, qe qellim nuk ka nje diskutim te hapur, por qemtimin e gabimeve te mundshme te tjetrit, me qellim lartesimin e vetvetes, isha i sinqerte dhe kjo gje nuk ka te bej aspak me ndonje tendence karshi teje.
Pra her tjeter perqendrohu tek tema dhe jo tek mua
Megjithese thirrja jote eshte absurde, per arsyet qe ti i di shume mire, une do perqendrohem atje, por do jete rradha ime me pas te te kerkoj te perqendrohesh tek tema.
2)Duke vazhduar une te kam hedhur ne tavoline rrenjet e te dy fjaleve qe jane te ndryshme. Tani ti po deshe mund te besh devijime sa te duash , por rrenja
eshte τιμ.
Mua nuk me pelqen vrazhdesia me te cilen ti mundohesh te gjesh gabime, duke u mbeshtetur vetem tek njohja empirike e gjuhes se folur greke, pa pasur as njohurite minimale per gramatiken dhe sidomos per fjalet e perbera. Nese ke hedhur ne tavoline dicka per linguistiken, atehere do beje mire ta parashtroje ne forumet perkatese. Albpelasgian pyeti per kuptimin e fjales filotimia ne konteksin e fjalise te perdorur dhe e mori pergjigjen e duhur. Vazhdimi i debatit tend eshte jo rreth atij problemi, por per interesa personale.
Mire atehere e mbyllim ketu.. Ta dish qe nuk dua te dukem.. se skam nevoj.. thjesht kundershtoj disa lidhje fjalesh qe ben ti midis greqishtes dhe shqipes te cilat
nga ana ime nuk perputhen.

User avatar
ALBPelasgian
Galactic Member
Galactic Member
Posts: 2113
Joined: Sun Jun 28, 2009 7:57 pm
Gender: Male
Location: Prishtinë (Prima Justiniana)
Contact:

Re: Ilire, Maqedone dhe Helene.

#474

Post by ALBPelasgian » Fri Sep 24, 2010 3:24 pm

Edith Durham, vezhguesja mendjembrehte angleze qe udhetoi anekend Ballkanit lecit nje episod interesant ne lidhje me Leken e Madh dhe pretendimet sllavo-greke per ta monopolizuar origjinen e tij dhe te popullit te tij. Lexim te kendshem!

Image
Image
Image

The burden of the Balkans
http://www.archive.org/stream/burdenbal ... /Alexander
Ne sot po hedhim faren me emrin Bashkim,
Qe neser te korrim frutin me emrin Bashkim!

User avatar
ALBPelasgian
Galactic Member
Galactic Member
Posts: 2113
Joined: Sun Jun 28, 2009 7:57 pm
Gender: Male
Location: Prishtinë (Prima Justiniana)
Contact:

Re: Ilire, Maqedone dhe Helene.

#475

Post by ALBPelasgian » Fri Sep 24, 2010 9:03 pm

Si e shpjegoni ju kete fenomen qe midis banoreve "grek" e "turq" te Maqedonise, legjendat e tyre mbi Leken ngaterrohen me ato te Skenderbeut, gjegjesisht Leken dhe Skenderbeu njejtesohen!?

A situation a little below the serai of the Aga at Kastro, where some fragments of columns are still seen, is said to have been the site of Alexander's mint. Both Turks and Greeks, and even the poorest peasants, are full of the history of Alexander, though it is sometimes strangely disfigured, and not unfrequently Alexander is confounded with Skanderbeg.

Travels in northern Greece

http://books.google.com/books?printsec= ... t&pg=PA166
Ne sot po hedhim faren me emrin Bashkim,
Qe neser te korrim frutin me emrin Bashkim!

User avatar
Mallakastrioti
Galactic Member
Galactic Member
Posts: 2934
Joined: Thu Jul 23, 2009 4:23 pm
Gender: Male
Location: Italy
Contact:

Re: Ilire, Maqedone dhe Helene.

#476

Post by Mallakastrioti » Mon Oct 04, 2010 5:18 pm

Ne se eshte e vertet qe ne shpernguljet apo dyndjet e popujve te ndryshem ne lashtesi,dhe pikerisht "DORËT" ne kete rast,mbartinin emrat origjinal te vendbanimeve origjinale (pra prej nga u nisen) dhe duke konsideruar faktin qe autoret e lashte na i japin me prejardhje "diku" aty prej Epirit,Maqedonise apo Thesalise, ne ndonje rast,po sikur te marrim ne konsiderate toponimet e tanishme apo edhe te lashta si me poshte?:

Image
Image

User avatar
ALBPelasgian
Galactic Member
Galactic Member
Posts: 2113
Joined: Sun Jun 28, 2009 7:57 pm
Gender: Male
Location: Prishtinë (Prima Justiniana)
Contact:

Re: Ilire, Maqedone dhe Helene.

#477

Post by ALBPelasgian » Mon Oct 04, 2010 7:24 pm

Perspektive e shkelqyeshme e perhapjes se emer-vendeve te njejta ne Pellazgjine e dikurshme. Nderkaq shembulli im i preferuar mbetet:

1. Mesaplik (Vlore)
2. Mesapia - krahina dhe fisi ilir ne jug te "Italise"
3. Mesap/Mesapia - Mal ne veri te Maqedonise
4. Mesapia - vend ne Eube.
Ne sot po hedhim faren me emrin Bashkim,
Qe neser te korrim frutin me emrin Bashkim!

User avatar
Mallakastrioti
Galactic Member
Galactic Member
Posts: 2934
Joined: Thu Jul 23, 2009 4:23 pm
Gender: Male
Location: Italy
Contact:

Re: Ilire, Maqedone dhe Helene.

#478

Post by Mallakastrioti » Mon Oct 04, 2010 9:16 pm

ILLYRIA, Apollonia. Mid-late 1st century BC. AR Denarius (17mm, 3.66 g, 6h). Dorionos and Deinon, magistrates. Laureate head of Apollo left; ΔΩPIΩNOΣ to left / Three nymphs (the Three Graces), hand in hand, dancing around a fire; ΔEINO[N] in exergue. Maier 145; SNG Copenhagen 406. VF, toned.

From the Mark Staal Collection. Ex Gorny & Mosch 122 (10 March 2003), lot 1297; Münzen und Medaillen Deutschland 11 (7 November 2002), lot 638.

Image


Emer te "çuditshem" paska pasur...ka ndonje shqipo ketu me emrin Dorian ore?

E çna gjeti belaja me ju shqipot qe u vidhni edhe emrat "grekeve" :D
Image

User avatar
ALBPelasgian
Galactic Member
Galactic Member
Posts: 2113
Joined: Sun Jun 28, 2009 7:57 pm
Gender: Male
Location: Prishtinë (Prima Justiniana)
Contact:

Re: Ilire, Maqedone dhe Helene.

#479

Post by ALBPelasgian » Tue Oct 12, 2010 1:03 pm

E gjej ca interesante qe ta gjykojme tekstin e meposhtem:

Image
Image
The races of Ireland and Scotland

http://www.archive.org/stream/racesofir ... 0/mode/2up
Ne sot po hedhim faren me emrin Bashkim,
Qe neser te korrim frutin me emrin Bashkim!

User avatar
Mallakastrioti
Galactic Member
Galactic Member
Posts: 2934
Joined: Thu Jul 23, 2009 4:23 pm
Gender: Male
Location: Italy
Contact:

Re: Ilire, Maqedone dhe Helene.

#480

Post by Mallakastrioti » Fri Oct 22, 2010 4:27 pm

Ilirët, një paragjykim po ndërron

Image
-----------


Nga Elsa Demo | 22/10/2010

Pas dhjetë vjet kërkimesh në Risan të Malit të Zi, zhvendoset në Shkodër ekspedita polake nën drejtimin e prof. Piotr Dyczek: "Shpresojmë të gjejmë gjurmë të qyteteve ilire"

Qendra e Kërkimeve Arkeologjike e Universitetit të Varshavës e zhvendos ekspeditën dhjetëvjeçare në Risan, të Malit të Zi, një kryeqendër e mbretërisë Ilire nën drejtimin e Teutës (230-228 p.e.s), zhvendoset në maj 2011 në Shkodër, rrëzë kalasë deri poshtë në Drin.


Prof. Piotr Dyczek prezanton rëndësinë e kësaj ekspedite e cila përuron mision për gjurmimin e rrënojave ilire, për të konfirmuar një mentalitet që sapo ka filluar të ndërrojë. Prof. Dyczek thotë se paraqitja e deritanishme e pasardhësve të shqiptarë si primitivë është e kundërt me atë që po dëshmon arkeologjia.


Lajmi për nënshkrimin e marrëveshjes me Universitetin e Tiranës për pesë vjet gërmime në Shkodër, u shoqërua me ekspozitën "Ilirët në Evropën pa kufij" e hapur në Muzeut Kombëtar Historik në Tiranë. Aty prezantohen imazhe nga gërmimet në Risan, afër Kotorit në Mal të Zi.

Prof. Diçek, ju po njoftimi lajmin e rrallë për publikun vendas: fillimin e gërmimeve në gjurmë të mbretëreshës ilire Teuta në Shkodër, kur në fakt nga njerëzit flitet për botën ilire me një gjuhë të pabesueshme.


Së pari dua t'ju informoj se qendra ime arkeologjike që funksionon në kuadër të Universitetit të Varshavës, realizon gërmime në Rusi, Bullgari dhe Mal të Zi dhe specializimin im i ngushtë është arkeologjia klasike.


Në vitin 2000 rektori i Universitetit të Varshavës u takua me ambasadorin amerikan, Kristofer Hill në Poloni, (por edhe në Shqipëri dikur). Ishte koha kur administrata amerikane kishte planin e ndihmës për Ballkanin. Hill pyeti çfarë mund të bënte ky universitet për Ballkanin.


Atëherë Hill më tha: Ti je arkeolog, arkeologjia është çelësi i të tëra shkencave. Ishim para dilemës të ndihmonim Malin e zi apo Serbinë. Atëherë Polonia s'mund të ndihmonte Serbinë që ishte në përzhitjen e luftës.


U vendos marrëveshje bashkëpunimi me Ministrinë e Kulturës së malit të zi. Shkuam atje për të përcaktuar vendin e gërmimeve. Na dhanë gjashtë vende për të studiuar. Kur u ndodhëm në Risan, duke u nisur nga peizazhi, i thashë rektorit: Këtu, nuk do lëvizim prej këtej.


Për mua ishte interesante sepse specializimi im i parë ka qenë kultura e Minonit dhe Arthur Evans ka bërë gërmime në Knosos, ai ka punuar më parë në Risan. Aty zbuluam një thesar, 4600 monedha.


Nga përvoja dhjetëvjeçare në Risan, me çfarë qëllimi shkoni në Shkodër, çfarë shpresoni?
Isha takuar dikur me Neritan Cekën. Erdhi një ditë që u ritakuam dhe më pyeti ku doni të gërmoni?


Duke u nisur nga fakti që Risani ka qenë kryeqendra e mbretëreshës ilire Teuta, atëherë unë mendova që vendi më i mirë për të vazhduar, do të jetë Shkodra.
Erdha këtë verë me bashkëpunëtorë të mi dhe vendosëm që në maj 2011 të fillojmë gërmimet aty. Bëmë formalitetet, nënshkruam kontratën përkatëse me ministrinë e Kulturës.


Shkodra ka qenë kryeqendër ilire, por gërmime për këtë periudhë nuk janë bërë, kryesisht kanë qenë gërmime që janë marrë me periudhën e vonë romake. Ne shpresojmë të zbulojmë qytete ilire në Shkodër. Qëllimi ynë është që edhe të sjellim studentë shqiptarë atje që të kenë mundësi të punojnë në këtë fushë. Do të jetë rast i mirë edhe për studentët polakë.


Cili është pellgu i gërmimeve?


Dimë që në rrëzë të kalasë së Rozafës ka qenë qyteti i poshtëm, këtë areal do kapim deri në breg të Drinit, pjesa e poshtme e kalasë. Duke qenë se është një sipërfaqe e gjerë do të përdorim metodat gjeofizike që do të fotografojnë në thellësi për të gjetur gjurmë që të lokalizohen më saktë gërmimet.

Aty është kalaja që mban emrin e një gruaje, ndërkohë ju vini nga gërmimet për historinë që ka emrin e një gruaje, Teuta. Në një hapësirë kaq të ngushtë miti i dy grave.
Ne në Poloni i duam shumë femrat (qesh). Pëlqejmë femrat e çliruara dhe pikërisht në të dyja këto raste kemi të bëjmë me femra të vendosura.


Dimëë nga historia që në periudhën ilire femrat kanë luajtur një rol determinues.
Për zonën ilire Teuta është megjithatë një përjashtim.

Si e karakterizoni, jo vetëm për rolin si udhëheqëse?


Teuta përbën një rast fare unikal që në fiset ilire një femër të dilte e para. Jo vetëm që ishte mbretëreshë, por ajo arriti t'i shpallte luftë edhe Romës.


Domethënë në sjelljen e saj ka elementë më shumë se mashkullorë, më shumë se prijësi. Në tekstet tona të historisë kur unë kam qenë student kemi mësuar që me përjashtim të Hanibalit ajo ishte e vetmja që arriti t'i shpallë luftë Romës.

Në njëfarë kuptimi ajo e fitoi luftën që humbi me Romën. Rezultatet e triumfit erdhën më vonë, sepse ia la fronin të birit, i cili arriti të bëjë marrëveshje me Romën dhe falë kësaj Iliria u zhvillua më tej.


Po të përdorim një terminologji të stome, ajo ishte një burrë shteti në kohën e vet. Ishte njëkohësisht dhe patriote e madhe sepse përballë superfuqisë së Romës arriti të mbijetonte dhe t'i jepte vendit mundësi për zhvillim. Teuta i siguroi Ilirisë së atëhershme pavarësinë dhe zhvillim për 70 vjet me radhë. Duhej të kalonin 70 vjet që Roma të ulej këmbëkryq në tokat ilire.

Imazhin e saj, si e përfytyroni?


Ajo ka kryer një rol të ngjashëm me atë të Kleopatrës në Egjypt, por ne nuk e dimë akoma si dukej ajo me të vërtetë. Nuk kemi akoma një pamje të vërtetë të saj, reale. Vetëm e përfytyrojmë.


Në Risan tamë në gjurmë të mbretit Balajos. Artur Evans zbuloi i pari 14 monedhat e para të këtij mbreti. Pararendësi i tij ishte mbreti Gent përderisa ky arriti të shtypte monedhën e vet, konkludojmë që ka qenë mbret i fuqishëm. Për mungesë të burimeve të shkruara, Evans e kishte të vështirë të deshifronte rëndësinë e këtij mbreti. Ai ka pasur një territor mjaft të gjerë.


Nëse kryeqendra e tij ishte në Risan, zotërimet e tij përfshinin gjysmën e Kroacisë dhe gjysmën e Shqipërisë njëkohësisht. Gjatë gërmimeve tona gjetëm rreth njëmijë monedha të këtij mbreti çka na shtyu të mendonim që aty ka qenë vendi i prodhimit të monedhave. Balajosi mund të ketë jetuar në shek. II para erës sonë. Vetëm vitin e shkuar ne zbuluam 4600 monedha, 12 kg, në një vazo të madhe.


Të gjitha i takonin këtij mbreti, me përjashtim të njërës. Kjo na detyroi të shtyheshim në kohë dhe bëri që ajo histori e mbretërimit ilirik të hyjë më thellë në histori. Kjo shpjegon në njëfarë mënyre edhe zhvendosjen e mbretëreshës Teutë nga Shkodra në Risan për të përvetësuar këtë thesar që gjetëm, që të mund t'i shpallte luftë Romës.


Me gërmimet tona mendojmë me modesti se kemi sjellë një shërbim të madh: kemi zbuluar ekzistencën e një mbreti të ndërmjetëm, Balajos, për çka nuk dihej fare nga materialet e deritanishme.


Në qoftë se deri tani kishim informacion se mbretëresha Teutë kishte një shtet të fuqishëm, me këto zbulime i bie që struktura shtetërore ka qenë edhe para Teutës, domethënë që formacionet ilire kanë qenë të organizuara edhe para saj. Jemi të prirur të mendojmë se ilirët kanë jetuar mirë.


Në qoftë se deri para pak kohësh ka ekzistuar mendimi se ilirët kanë qenë primitivë dhe kanë qenë grekët ata që kanë imponuar kulturën e tyre, zbulimet e tanishme tregojnë se ilirët kanë qenë po aq të zhvilluar e të kulturuar dhe kanë pasur formacionin e tyre të pavarur.


Në këto 20 vitet e tranzicionit shqiptarët, sidomos, ata në emigrim kanë treguar se sa të nevojshëm e ka identiteti o sotëm shqiptar të strehohet tek kjo botë e lashtë. Do t'i kënaqnit po do t'u jepnit një shpresë të gjithë këtyre me qëllimin e ekspeditës suaj?


Patjetër që kanë të drejtë identifikohen me paraardhësit e tyre. Ne i kemi vënë ekspozitës titullin "Ilirët në Evropën pa kufij" sepse shqiptarët vazhdojnë të luftojnë të qëndrojnë mbi këmbët e veta.


Terreni është pjesërisht i rrethuar me ujë, çfarë metodash do të përdorni në këto gërmime?


Më parë duhet të bëjmë fotografimet satelitore nga ajri për të përcaktuar më saktësisht zonën, përderisa ne kemi si objekt për gjetur qendra ilire. Do të kërkojmë nga fotografitë atje ku janë nyjet e këtyre gjurmëve. Nga pikëpamja shkencore i kemi të qarta të gjitha. Me këtë projekt qëllimi është që të ndihmojmë edhe popullsinë vendase, më shumë për turizëm.


Ka ngjallur kundërshti nga fqinjët projekti juaj?


Pa dyshim që po. Më mirë të mos flasim për këto gjëra.


http://www.shekulli.com.al/2010/10/22/i ... erron.html
Image

Post Reply

Return to “Historia e Shqiperise”