ARBERIAONLINE

ARBERIAONLINE

kuvend që bashkon arbërorët
 
It is currently Fri Apr 18, 2014 3:18 am

All times are UTC




Post new topic Reply to topic  [ 52 posts ]  Go to page 1, 2, 3, 4  Next
Author Message
 Post subject: Bylis,qyteti i lashte ilir dhe rendesia e tij.
Post Number:#1  PostPosted: Sun May 23, 2010 8:32 pm 
Offline
Administrator
Administrator
User avatar

Joined: Thu Jul 23, 2009 4:23 pm
Posts: 2715
Location: Italy
Gender: Male
Ne kete teme le te sjellim sa me teper fakte,lidhur historise se qytetit te lashte te Bylis.
Dhe si vendalli po e nis une i pari. :)

Por si fillim doja te ndalesha ne diçka interesante dhe kontradiktore ndoshta...

Ne librin "Bylisi" te N.Cekes dhe S.Muçaj lexojme tekstualisht keshtu:

" Mbishkrimi i Mark Lolianit

(qe eshte pikerisht ky)
Image

Mbishkrimi ka qene skalitur ne emer te qytetarit romak Mark Loliani,i cili pati sherbyer ne ushtrine romake.Me tej tregohet se me shpenzimet e veta ai pati ndertuar nje rruge per karroca,e cila te conte ne Astacia,duke kaluar ne vende te thyera e te rrezikshme dhe duke kapercyer ne nje ure lumin ARGIAS..."

Le te ndalemi tek ky lumi ARGIAS...sipas perkthimit qe i eshte bere ketij mbishkrimi ne shqip,nga shqiptaret ose ndoshta te huajt.

Ne nje tekst te autorit John Anthony Cramer,ne librin "A geographical and historical description of ancient Greece..."
Lexojme diçka tjeter,qe ai nuk permend kete lum me emrin ARGIAS,por me emrin MARGUA dhe permendet nje konsull me emrin M. Valerius dhe jo M.Loliani (eshte keq kur perkthehen disa gjera ne shqip e nuk kuptoj pse nuk i lene ashtu siç jane keta tanet)...

Image


Problemi qendron ne diçka interesante tek shkrimi qe na sjell J.A.Cramer...pra emrin e nje lumi MARGUA.

Image

Ku eshte e vertet qe gjendet nje lum i vogel apo perrua me emrin MARUSHA dhe nuk eshte larg qe nga fillimi i kesaj rruge ku supozohet te filloje aty ku gjendet ai mbishkrim (edhe pse personalisht kam nje ide tjeter ku mund te kete qene ajo rruge)

Ketu po ju sjell nga Google nje harte te vogel te vendndodhjes se ketij perroi tashme (por mos te harrojme qe kane kaluar me se 2 mije vjet dhe nuk besoj te kete qene kaq i vogel ky perrua me pare...)

Image
Jam i sigurte qe nuk flitet per Vjosen!

_________________
Image


Top
 Profile  
 
 Post subject: Re: Bylis,qyteti i lashte ilir dhe rendesia e tij.
Post Number:#2  PostPosted: Sun May 23, 2010 9:03 pm 
Offline
Sun Member
Sun Member
User avatar

Joined: Wed Jun 03, 2009 8:02 pm
Posts: 1826
Gender: Male
o derman

a mundesh te na i sjellesh pak te qarte mbishkrimin?

sa per ceken lere mos e pyet se ai eshte "pulimeno kolopedho" sepse kaq kohe nuk na i tregoj te dhenen e Stefan Bizantitnit se Bylis eshte qytet pellazg i themeluar prej Neptolemit..edhe per me shume ai ka ne tiran vulen legjendare te Dimalit edhe fale injorances nuk ka mundur te dalloj rrokje nga alfabeti rrokor i mikenes ne ate vule..ai vulehumbur :ugeek:

_________________
KOHA ESHTE E MASKARENJVE/POR ATDHEU I SHQIPETRAVE


Top
 Profile  
 
 Post subject: Re: Bylis,qyteti i lashte ilir dhe rendesia e tij.
Post Number:#3  PostPosted: Sun May 23, 2010 9:10 pm 
Offline
Administrator
Administrator
User avatar

Joined: Thu Jul 23, 2009 4:23 pm
Posts: 2715
Location: Italy
Gender: Male
alfeko sukaraku wrote:
o derman

a mundesh te na i sjellesh pak te qarte mbishkrimin?

sa per ceken lere mos e pyet se ai eshte "pulimeno kolopedho" sepse kaq kohe nuk na i tregoj te dhenen e Stefan Bizantitnit se Bylis eshte qytet pellazg i themeluar prej Neptolemit..edhe per me shume ai ka ne tiran vulen legjendare te Dimalit edhe fale injorances nuk ka mundur te dalloj rrokje nga alfabeti rrokor i mikenes ne ate vule..ai vulehumbur :ugeek:



"Oriste" ja ku e ke ...me qarte se kaq e me afer nuk benja dot,vetem ti hipja ndonjerit mbi qafe se nuk arrija dot -lol-

Image

_________________
Image


Top
 Profile  
 
 Post subject: Re: Bylis,qyteti i lashte ilir dhe rendesia e tij.
Post Number:#4  PostPosted: Sun May 23, 2010 9:50 pm 
Offline
Administrator
Administrator
User avatar

Joined: Thu Jul 23, 2009 4:23 pm
Posts: 2715
Location: Italy
Gender: Male
Pse them qe ja fut kot Ceka ketu...pasi Argyas quhej Margelliçi qe eshte pak larg qe nga Bylis (edhe pse me tej aludon qe behet fjale per lumin Povel,shihni harten e google map qe kam sjelle,ku lumi Povel eshte prane...mah ec e merri vesh)

-Argyas (Margëlliçi)

Po ti shtojme shkronjen M-perpara Argyas---do na dilte fjala MARGYAS,shume enjgjashme me Margelliç apo jo?...ashtu si dhe fjala MARGUA

Ja te shohim disi me hollesisht:

ARGYAS=MARGYAS=MARGUA=MARGELLIç...

???

_________________
Image


Top
 Profile  
 
 Post subject: Re: Bylis,qyteti i lashte ilir dhe rendesia e tij.
Post Number:#5  PostPosted: Sun May 23, 2010 10:17 pm 
Offline
Universe Member
Universe Member
User avatar

Joined: Thu Jun 04, 2009 6:46 pm
Posts: 3451
Location: CANADA
Gender: Male
Nese nuk gaboj une arrita te lexoj dy fjale ne kete mbishkrim ILLYRIA dhe BYLLI

Image

Nuk e di Mallakastrioti, nese eshte vertete keshtu?

_________________
The only thing necessary for the triumph of evil is for good men to do nothing


Top
 Profile  
 
 Post subject: Re: Bylis,qyteti i lashte ilir dhe rendesia e tij.
Post Number:#6  PostPosted: Sun May 23, 2010 11:42 pm 
Offline
Sun Member
Sun Member
User avatar

Joined: Tue Jun 02, 2009 2:44 pm
Posts: 1515
Location: USA
Gender: Female
Zeus10 wrote:
Nese nuk gaboj une arrita te lexoj dy fjale ne kete mbishkrim ILLYRIA dhe BYLLI

Image

Nuk e di Mallakastrioti, nese eshte vertete keshtu?



Edhe mua ashtu me duket zeus!

_________________
"I never gave anybody hell! I just told the truth and they thought it was hell."~Harry S. Truman


Top
 Profile  
 
 Post subject: Re: Bylis,qyteti i lashte ilir dhe rendesia e tij.
Post Number:#7  PostPosted: Mon May 24, 2010 3:50 pm 
Offline
Administrator
Administrator
User avatar

Joined: Thu Jul 23, 2009 4:23 pm
Posts: 2715
Location: Italy
Gender: Male
(Per Arta dhe Zeus)...

Personalisht mund te konfirmoj per pjesen ku eshte shkruar emri i Bylis (BYLLIDE)...per te paren jam disi skeptik qe mund te jete shkruar Illyria,megjithate po postoj te dy imazhet ne risoluzion me te larte:

Image

Image

_________________
Image


Top
 Profile  
 
 Post subject: Re: Bylis,qyteti i lashte ilir dhe rendesia e tij.
Post Number:#8  PostPosted: Mon May 24, 2010 3:59 pm 
Offline
Global Moderator
Global Moderator
User avatar

Joined: Fri Nov 20, 2009 4:59 am
Posts: 3698
Location: Shkup
Gender: Male
Edhe ''ILYRIA'' ska si të lexohet ndryshe pervetëm ashtu sikurse Zeus që tha .
Po e shiqoj me vemendje , dhe sme duket se mund te te jete ndonje fjali tejtër pervetm se ILYRIA ?

_________________
“Nëse doni të zbuloni historinë para Krishtit dhe
shkencat e asaj kohe, duhet të studioni gjuhën shqipe !"
-----------------------------------------------------------------
Gottfried Wilhelm Leibniz - albanolog, matematicient, filozof gjerman


Top
 Profile  
 
 Post subject: Re: Bylis,qyteti i lashte ilir dhe rendesia e tij.
Post Number:#9  PostPosted: Mon May 24, 2010 4:10 pm 
Offline
Administrator
Administrator
User avatar

Joined: Thu Jul 23, 2009 4:23 pm
Posts: 2715
Location: Italy
Gender: Male
Po e sjell nga nje kend tjeter dhe me me zoom...


Image

_________________
Image


Top
 Profile  
 
 Post subject: Re: Bylis,qyteti i lashte ilir dhe rendesia e tij.
Post Number:#10  PostPosted: Mon May 24, 2010 4:18 pm 
Offline
Global Moderator
Global Moderator
User avatar

Joined: Fri Nov 20, 2009 4:59 am
Posts: 3698
Location: Shkup
Gender: Male
Ke te drejte derman , pas ketij zmadhimi sme duket te shkruaj Ilyiria.

_________________
“Nëse doni të zbuloni historinë para Krishtit dhe
shkencat e asaj kohe, duhet të studioni gjuhën shqipe !"
-----------------------------------------------------------------
Gottfried Wilhelm Leibniz - albanolog, matematicient, filozof gjerman


Top
 Profile  
 
 Post subject: Re: Bylis,qyteti i lashte ilir dhe rendesia e tij.
Post Number:#11  PostPosted: Mon May 24, 2010 4:19 pm 
Offline
Universe Member
Universe Member
User avatar

Joined: Thu Jun 04, 2009 6:46 pm
Posts: 3451
Location: CANADA
Gender: Male
Mallakastrioti wrote:
Po e sjell nga nje kend tjeter dhe me me zoom...


Image



Tani me kete pamje mund te konfirmoj qe nuk eshte Illyria, por do te isha kurioz te dija se cfare gjuhe eshte perdorur per kete mbishkrim?
Nuk po mundem te shkepuse asnje fjale te vetme ne latinisht dhe "greqisht". A do mundeshe te sillje nje foto me kete rezolucionin e fundit?

_________________
The only thing necessary for the triumph of evil is for good men to do nothing


Top
 Profile  
 
 Post subject: Re: Bylis,qyteti i lashte ilir dhe rendesia e tij.
Post Number:#12  PostPosted: Mon May 24, 2010 4:24 pm 
Offline
Moderator
Moderator
User avatar

Joined: Sun Apr 25, 2010 12:11 am
Posts: 487
Location: Italy
Gender: Male
Mallakastrioti, në më lejon, po i shtoj temës një esë nga z.Ilirian Gjika për mbishkrimin e Mark Lolianit dhe disa të dhena nga Skender Muçaj.
"Ilirian Gjika" wrote:
Fisi Ilir i Bylinëve jetonte në krahinën e sotme të Mallakastrës, përgjatë luginës së Vjosës. Gjatë periudhës urbane (qytetare) nga shek V-të deri në të I-in p.k. u krijua koinoni (lidhja) i bylinëve rreth qytetit të Bylisit (Hekal).
Kjo bashkësi kishte kuptimin e njësise politike (shtetit). Koinoni shtrihej në trevën e Mallakastrës midis malit të Sinjës në lindje, lumit Vjosa ne jug dhe qyteteve të Orgesos dhe Cakranit në perëndim. Nga pikëpamja ekonomike ai zotërohej nga qyteti kryesor, i Bylisit. Ky fakt vërtetohet nga lista e "theradokëve" të Delfit, (220-189) p.k. Sipas një autori tjetër Stefan Bizantinit thuhet se ky qytet u themelua nga Neoptolemi, Prijesi i Mirmidonëve. I pari autor antik që e përmend këtë qytet, është Psedo-Skylaksi në shekullin IV p.k. i cili thekson se, Bylisi është fqinj i amantëve.
Krahina e Bylinëve (Ager Byllinus), sipas Tit Livit shtrihej përgjatë Vjosës deri në Adriatik. Nga Amantet bylinet i ndante Vjosa, në juglindje kufizoheshin me Parauejte, ndërsa në veri të tyre ndodheshin Taulantët. Si qytet Bysili kontrollonte krahinën e Mallakastrës, luginën e Vjosës, rrugen Apoloni-Antigonë dhe rajonin përreth të Ilirisë jugore.
Në këtë koinon bënin pjesë edhe qytetet Nikaja (Klos), Orgesos (Margelliç), Gurezezë (Cakran), Mashkjezë etj. Bylisi kishte një sipërfaqe prej 30 ha dhe ishte i fortifikuar nga një mur i tipit katërkëndësh, i cili kishte 7 hyrje të mbrojtura me kulla. Gjatësia e murit ishte 2200 m. Ai rrethonte sipërfaqen e kodrës së qytetit me lartësi prej 524 m. Në shekullin e III-II p.k. Bylisi arriti një zhvillim të madh ekonomiko-politik dhe shoqeror. Si qëndër koinoni, Bylisi kishte organe që zgjidheshin çdo vit nga mbledhja e përgjithshme e qytetarëve (Eklesia). Prej saj dilte këshilli legjislativ (Bulea), si dhe organi perfaqesues i njesive, qe perbehej nga Demiurget. Zbatimi i vendimeve bëhej nga një kolegj nënpunësish të quajtur Prytane, të cilët qeverisnin me rradhë gjatë një viti të shoqëruar nga një sekretar.
Detyrën e kreut të koinonit e kryente strategu, komandanti ushtarak. Ndihmes i tij ishte Hiparku, komandanti i kalorësisë ndërsa nëpunës të tjere ishin: Gymnastarket, të cilët merreshin me edukimin e rinisë, Agonotetët nëpunësit e organizimit të festave e të garave sportive, Tamiasi – drejtuesi i financave etj. Koinoni i Bylinëve ishte një njësi autonome i cili herë ishte nën varësinë e shtetit Ilir, herë të atij Epirjot. Koinoni kishte formën republikane të qeverisjes.
Bylisi u kthye edhe në një qëndër të rëndësishme tregetare. Qysh në vitet 270 p.k, ai preu monedhat e tij prej bronzi. Këto monedha mbanin simbolet e qytetit në vitet 230-146 p.k. Punishtet shtetërore dhe ato private të Bylisit konkuronin prodhimet e Apolonisë në këtë trevë, e më gjërë.
Bylisi që sipas legjendes, ishte krijuar nga Neoptolemi, u shndërrua në qytetin më të madh të Ilirisë së jugut. Në të, qysh gjatë shekullit të III-të p.k, u ndërtua Agoraja (qëndra) e qytetit me sipërfaqe 4 ha, ku ngrihej teatri i cili kishte një kapacitet prej 9000 mijë vëndesh. Godina të tjera ishin edhe stadiumi dhe gjimnazi.
Gjatë luftës së tretë Iliro-Romake Bylisi mbajti anën e Romës. Pas pushtimit romak ai u përfshi në provincën e Maqedonisë dhe ruajti autonominë, deri në shek. e I-rë, kur u kthye në koloni romake nga O. Augusti. Me ndarjen e Perandorisë romake në dy pjesë në vitin 395 Bylisi i kaloi Perandorisë Bizantine.
Ndërkohë që në vitin 545 sllavet u shtynë në thellësi të Trakisë kurse në vitet 547-548, ata shkatërruan Dalmacinë dhe Ilirinë duke arritur deri në Dyrrah, në vitin 579. Pasi e shkatërruan qytetin e plaçkiten dhe e shpopulluan. Me pas sllavet i’u vërsulën bregdetit të Epirit të ri duke shkuar deri në Vjosë, nëpërmjet trevës sonë.
Sllavet pushtuan me lehtësi të gjitha qytetet e keshtjellat që përforcoi dhe ndërtoi Justiniani, sepse siç e përmendëm më sipër ato nuk kish kush t’i mbronte. Justiniani ndërtoi në Epirin e ri gjithsej 58 fortifikime. Njëzet e gjashtë ishin rindërtime ndërsa tridhjetë e dy ndërtime të reja. Prokopi i Çezaresë shkruan së me një punë të sforcuar dhe të mundishme u rindërtuan dy qytete të Dyrrahut, Amantias, Aulones, Antipatrias, Argyas (Margëlliçit), Bylisit etj.
Në këtë territor punimet i drejtoi arkitekti i Justinianit Viktorinusi, i cili përmëndet për veprën e tij nga një seri mbishkrimesh. Në veprën e Prokopit nuk përmendet Apolonia. Me banoret që braktisen qytetin mund të jenë mbushur qytetet e vogla, që gjendeshin rreth e përqark saj, të cilat në këtë kohë u rrudhën në formën e Kështjellave.
Sipas Shuflait të tilla ishin, Spinarica mbi grykën e lumit Vjosë, Klisura, (Clisania-Clausura), Klosi mbi vendin ku kalon mbi Vjosë rruga Vlorë-Berat (Klosi) dhe Aulona. Ndërsa Aristidh Kola thotë se banorët e Apolonisë u vendosën në Aulonë (Vlorë).
Pas rënies së Apolonisë si qëndra me e rendësishme ekonomike, kulturore dhe fetare në trevën midis Vjosës dhe Shkumbinit, doli qyteti i Bylisit.
Gjatë periudhës së Justinianit u ngritën brënda agorasë antike në pjesën jugore të qytetit 5 kisha të tipit Bazilikal. Njëra prej tyre ka qënë katedrale, e cila shërbente si seli peshkopale. Nga gërmimet arkeologjike në dyshemenë e saj u gjëndën gozhde, copa tjegullash, monedha të kohës së Justinianit, si dhe gjurmë djegiesh. Shkatërrimi i kësaj kishe lidhet me shkatërrimin e Bylisit në vitin 548, nga inkursionet sllave të këtij viti.
Për këtë ngjarje Prokopi i Çezarisë na njofton se kur repartet e përbëra me trupa Ilire në përbërje të Legjioneve bizantine ishin të zënë në luftë kundër Gotëve në Itali, një inkursion sllavenësh (sllavësh) kaloi Danubin dhe pasi përshkroi gjithë Ilirikun arriti në Dyrrah, duke vrarë gjithë njërëzit e moshës madhore dhe duke pushtuar me lehtësi gjithë kështjellat e Epirit të ri, të cilat nuk kishin kontigjentet e duhura për mbrojtjen e tyre.
Por qyteti do të rindërtohet nga arkitekti i perandorit Justinian Viktorinus në vitet 549-550. Këto ndërtime u bënë në një kohë kur rreziku i inkursioneve barbaro-sllave ishte shumë kërcënues, mbi territoret Ilire. Në muzeun historik kombëtarë në Tiranë ruhen 3 mbishkrime nga Bylisi të cilat i përkasin rindërtimeve të mësipërme. Të përkthyera nga latinishtja ato japin të dhëna shumë interesante:
"O i huaj mos ju shmang vështrimit nga bukuria e Bylisi, muret rrethuese të të cilit dikur të rënuara i rindërtoi Viktorini guximtar". Ndërsa në mbishkrimin e dytë që është më i gjati thuhet:
"Me providencën e perëndisë dhe hyjneshës virgjëreshë duke i shërbyer drejt qëllimit dhe mënyrave të veprimit të Justinianit, sundimtarit shumë të fuqishëm që ngriti kështjellat e Myzisë e të Skythise dhe të territorit të Ilirikut me gjithë Trakinë, Viktorini njeri me aftesi strategjike, ndërtoi me përvujteri muret rrethuese të Bylisit".
Të shkruara qartë këto mbishkrime janë dokumente autentike, të cilat dëshmojnë qartë këtë pjesë të historisë. Për vlerat që bartin ato citojnë edhe përmbajtjen e dy të tjerëve. Ja se ç’thuhet në të tretin: "Nuk ankohem më për barbarët dhe nuk kam më frikë sepse gjeta tek Viktoriani i madh një njeri i cili më ndërtoi me duart e tij". Këto mbishkrime të ruajtura në pllaka guri janë gjetur gjatë gërmimeve të bëra në Bazilikën mesjetare të Ballshit. Ka ekzistuar edhe një mbishkrim tjetër i gjetur nga Prashnikeri në të njëjtin vend në vitin 1918. Ai humbi gjatë tërheqjes së ushtrisë Austro-Hungareze në fund të luftës së parë botërore.
Përmbajtja e ij ishte e tillë: "Asnjëherë nuk do ti dorëzohem hendeqeve të harresës as emri i Justinianit të fuqishëm, por as koha e gjatë e pallogaritëshme nuk do të mbulojë mundimet e Viktorinit, virtytet e të cilit janë ngritur lart me mburrje".
Rindërtimet e mësiperme e rrudhën Bylisin në 1/3 e sipërfaqes së tij të mëparshme. Megjithatë qyteti e ruajti rëndësinë sepse vazhdoi të ishte përsëri qëndër Peshkopale. Gjatë periudhës Bizantine do të ndryshohet edhe emri i tij. Diku nga mesjeta e hershme ai filloi të quhet nga vendasit Ballës (Bylis-Balis-Ballës-Ball). Këtë emër qyteti e mori për shkak të pozicionit të tij mbizotërues që do të thoshte Ball ose kryevend.
Ky emër do të përdoret edhe nga të huajt në dokumentat e ndryshme historike. Kështu Bizantinët do ta emërtojnë "KEFALINI" (Kefalos (greq) Krye-Kokë) ndërsa Bullgarët do ta thërrasin "Gllavinice" (Gallava (bullg) Krye-Kokë). Këto dy terma nuk janë veçse përkthim i fjalës shqipe "kryevend", që përkojnë me toponimin Ball-Ballësh.
Ndërkohë që për kënaqësinë e lexuesit tonë ne do të publikojmë bashkangjitur me këtë shkrim edhe foton e një monumenti të rrallë i cili qysh me fillimin e studimeve historike dhe arkeologjike tërhoqi vëmendjen e shumë studjuesve të huaj qysh në fillim të shekullit të XIX. Të tillë ishin Francezi Pukevil në vitin 1806, anglezi Holland në vitin 1815, arkeologu francez Klod de Klob në vitin 1850, etj. Ky objekt është i vetmi dokument me shkrim që gjendet sot në Shqipëri dhe që flet për ndërtimin e rrugëve antike.
Mbishkrimi ka formën e një flete drejtkëndëshe me përmasa 2.03 m I gjerë dhe 3.05 m i gjatë. Ai është gdhendur në shkëmb në faqen jugore nën muret e qytetit të Bylisit. Ai përbëhet nga 15 rreshtatë shkruar në gjuhën latine dhe që kanë thellësinë 0.20m. Mbishkrimi është gdhendur në emër të Markus Valerius Lolianus, oficer i ushtrisë romake, i lindur në Bylis, koloni romake në atë kohë, i cili ndërtoi me shpenzimet e tij rrugën publike që niste nga Bylisi, për në ASTACIA.
Mbishkrimi tregon se Loliani ndërtoi ura mbi lumin Argia (Gjanica) dhe përrenj të tjerë si dhe e bëri të kalueshme për qerre dhe karroca, mjete të transportit të atëhershëm. Ndërtimi i rrugës së Astacias dukej se ishte një domosdoshmëri për Bylisin sepse traseja e mëparshme e saj ishte e ngushtë dhe kalonte në vende të rrezikshme. Kjo gjë vërtetohet edhe nga një dekret i dekrecioneve të Bylisit. Deri tani nuk është vërtetuar se në cilin itinerar të çonte rruga e Astacias. Karl Paç Profesori i Universitetit të Vjenës që e pa këtë mbishkrim në vitin 1902 mendonte se kjo rrugë të çonte në Berat, ndërsa arkeologu tjetër austriak Kamilo Prashniker që bëri gërmimet e para arkeologjike në Bylis hodhi idenë se rruga e Lolianosit të çonte drejt Nikajës (Klosit), 1.5 km më tutje.
Ndërkohë që duke u bazuar tek ky mbishkrim shkëmbor ishte Anglezi H.Holland i cili në librin e tij udhëtime në ishujt Joniane, Shqipëri, Thesali, Maqedoni, botuar në.. vitin 1815 e identifikoi qytezën antike me Bylisin.
"Skender Muçaj" wrote:
[...]I pari qe identifikoi Bylisin ne rrenojat e Gradishtes se Hekalit ishte udhetari anglez H. Holland. Ne librin e tij botuar ne Londer me 1815, ai pershkruan muret rrethuese te qytetit, gjurme te ndertimeve publike dhe mbishkrimin latin te skalitur ne shkemb. Nga nje lexim i tij, Holland shtroi hipotezen se rrenojat e i takonin qytetit antik Bylis.

Pothuaj ne te njejten kohe rrenojat e Bylisit kishin terhequr vemendjen e konsullit francez prane Ali Pashes ne Janine, F. Pukevil, i cili ne librin e botuar me 1820 ve re teatrin, si dhe lexon emrin e Bylisit ne mbishkrimin e M. Lolianit. Epigrafisti francez De Klobri me 1850, beri leximin e sakte te mbishkrimit.. Nje francez tjeter, E.Isambert me 1881 beri nje permbledhje te vrojtimeve te mepareshme.

Arkeologu i pare qe botoi me 1904 te dhenat shkencore mbi Bylisin ishte austriaku K. Paç. Perveç monumenteve te vezhguara nga parardhesit e tij ai botoi edhe nje sere mbishkrimesh e skulpturash, si dhe nje katalog te monedhave byline. Gjate Luftes I Boterore, ne dimrin e viteve 1917-1918, zhvilloi germimet e para arkeologjike ne Bylis austriaku K. Prashniker (C. Praschniker). Duke perdorur nje kompani ushtaresh ai zbuloi pjese te murit rrethues, nje pjese nga stoa e madhe si dhe nje kend te teatrit. Ai botoi edhe disa mbishkrime e skulptura te panjohura me pare. Keto zbulime terhoqen vemendjen e arkeologeve te tjere si N. Hammond, L. Ugolini, C. Sestieri, etj., te cilet botuan te dhena te reja nga kerkimet siperfaqesore ne Bylis.

Ne veren e vitit 1978, nga Qendra e Kerkimeve Arkeologjike te Akademise se Shkencave te Shqiperise, filloi ne Bylis ekspedita e pare arkeologjike e drejtuar nga N. Ceka dhe S. Muçaj, me asistimin e nje grupi restaurimi te Institutit te Monumenteve nen drejtimin e L. Papajanit. Ky ekip vazhdoi punimet deri ne veren e vitit 1991, duke u perqendruar kryesisht ne agorane e qytetit, ku u zbuluan teatri (1978-1981), stadiumi (1981), stoa e madhe (1984-1986), stoa e teatrit (1985), hyrja e agorase me ambjentet publike prane saj (1987), stera nen stadium (1987), gimnazi (1989). Nderkohe u zbulua pjesa me e madhe e hyrjeve te murit antik ilir e atij bizantin, si dhe u germuan pjese te nekropolit antik prane ketyre hyrjeve.
"Qarku Fier, Guide për Operatorët Turistik" wrote:
Bylisi me pozitën gjeografike zotëruese mbi kodrat e Mallakastrës dhe mbi luginën e lumit Vjosa ka qënë një nga qytetet më të rëndësishme në Ilirinë e Jugut. U themelua rreth viteve 370-350 p.Kr. si kryeqendër e koinonit të bylinëve, një bashkësi politike e cila përfshinte dhe qytetet Nikaia (Klosit) dhe Eugen (Margëlliç) dhe ishte pjesë e krahinës së madhe ilire të Atintanisë, e cila përfshinte tërë luginën e poshtme dhe të mesme të Vjosës. Rreth mezit të shekullit të III p.Kr Bylisi mori amjen e një qyteti bashkohor. Në këtë kohë mori formë të plotë agoraja ku spikaste teatri me 7500 vende, stoa dykatëshe, stadiumi, gjimnazi, tempujt etj. Lagjet u zhvilluan sipas sistemi hipodamik. Bylisi priste edhe monedhat e tij prej bronzi. Në 458 m.Kr. ishte kthyer në një qëndër peshkopale të Epirit të Ri. Gjatë gjysmës së parë të shek.V m.Kr. u ngrit një numër i madh kishash dhe e bënë Bylisin një nga qendrat më të rëndësishme të kristianizmit të hershëm. Megjithëse qyteti u rindërtua e fortifikua gjatë gjysmës së dytë të shek.VI m.Kr. në 586 m.Kr. dyndjet sllave bënë që të braktisej përfundimisht. Qendra peshkopale u vendos në Ballsh. Ndër monumentet më të spikatura mund të përmendim: Muret rrethuese, Porta 6, Banesa B, Arsenali, Stadiumi dhe stera, Terma e Justinianit, Bazilika C, Teatri, Mbishkrimi i Mark Lolianit, Stoa e madhe, Bazilika A, Katedralja, Bazilika D.

_________________
Our Scribd Channel - History was a damn dim candle over a damn dark abyss.


Last edited by Giulio22 on Mon May 24, 2010 4:29 pm, edited 2 times in total.

Top
 Profile  
 
 Post subject: Re: Bylis,qyteti i lashte ilir dhe rendesia e tij.
Post Number:#13  PostPosted: Mon May 24, 2010 4:28 pm 
Offline
Administrator
Administrator
User avatar

Joined: Thu Jul 23, 2009 4:23 pm
Posts: 2715
Location: Italy
Gender: Male
Kliko ne imazh per ta pare te plote:

Image

Image

Edituar.

_________________
Image


Top
 Profile  
 
 Post subject: Re: Bylis,qyteti i lashte ilir dhe rendesia e tij.
Post Number:#14  PostPosted: Mon May 24, 2010 4:41 pm 
Offline
Moderator
Moderator
User avatar

Joined: Sun Apr 25, 2010 12:11 am
Posts: 487
Location: Italy
Gender: Male
Mallakastrioti wrote:
Ok po do mbushi tere ekranin derman..
Mallakastrioti, po mundesh, vendose si tip attachment që levizet se ze gjithë ekranin dhe zmadhon faqen..

_________________
Our Scribd Channel - History was a damn dim candle over a damn dark abyss.


Top
 Profile  
 
 Post subject: Re: Bylis,qyteti i lashte ilir dhe rendesia e tij.
Post Number:#15  PostPosted: Mon May 24, 2010 4:49 pm 
Offline
Star Member
Star Member

Joined: Thu Sep 03, 2009 12:44 pm
Posts: 692
Gender: Male
Mbishkrimi eshte ne gjuhen latine ...

Image

'AVGVSTA'


saktesisht si ne kete monedhe romake ...

Image

_________________
One cannot and must not try to erase the past merely because it does not fit the present


Top
 Profile  
 
Display posts from previous:  Sort by  
Post new topic Reply to topic  [ 52 posts ]  Go to page 1, 2, 3, 4  Next

All times are UTC


Who is online

Users browsing this forum: No registered users and 1 guest


You cannot post new topics in this forum
You cannot reply to topics in this forum
You cannot edit your posts in this forum
You cannot delete your posts in this forum
You cannot post attachments in this forum

Search for:
Jump to:  
cron
Powered by phpBB © 2000, 2002, 2005, 2007 phpBB Group
History Forum
Template made by DEVPPL