"Moreover, you scorned our people, and compared the Albanese to sheep, and according to your custom think of us with insults. Nor have you shown yourself to have any knowledge of my race. Our elders were Epirotes, where this Pirro came from, whose force could scarcely support the Romans. This Pirro, who Taranto and many other places of Italy held back with armies. I do not have to speak for the Epiroti. They are very much stronger men than your Tarantini, a species of wet men who are born only to fish. If you want to say that Albania is part of Macedonia I would concede that a lot more of our ancestors were nobles who went as far as India under Alexander the Great and defeated all those peoples with incredible difficulty. From those men come these who you called sheep. But the nature of things is not changed. Why do your men run away in the faces of sheep?"
Letter from Skanderbeg to the Prince of Taranto ▬ Skanderbeg, October 31 1460

Përapashtesa..

Diskutim profesional për gjuhën.

Moderators: Mallakastrioti, bardus

Post Reply
User avatar
Arban Blandi
Supreme Member
Supreme Member
Posts: 464
Joined: Sun Apr 25, 2010 12:11 am
Gender: Male
Location: Іllyria, Ukraine
Contact:

Përapashtesa..

#1

Post by Arban Blandi » Thu Mar 14, 2013 3:30 pm

Përapashtesa...


I. Me zanore.

- A: ndër folje: llâ, bëstâ, fâ, sgjâ;

- Ac: mundac (mund), shurdhac (shurdh), përtac (përtuo, përituo), pirrac (pirrë);

- Acë: viacë (vi, viaskë), kopâc; ndër folje, ngufacë (ngufë, mbufë, mbufuo), mërdhacë (mërdhih, mërdhitë), mullac-uo (mullacë, mullë);

- Aq: andaq (andë), gugaq (gugë), harraq (harruo), hutaq (hutuo), shkurt-al-aq (shkurtë), ngalaq (ngelë?), folja këndaqë, ngordfhaq (ngordh);

- Aç: pjekaç (pjek), koturáç (këterrë), vergaç (vargën), fëmijaç (fëmijë), turkaç (turk), rrudhaç (rrudhë), gungaç (gungë), gërbulaç (gërbulë), bërdhaç (bardhë?), armaç (?), kopaç-i (kupë?);

- Ade: (adë) (?): sharav-ade (?), gov-adë (krh. guvë);

- Ajë: bungajë (bungë), bufnajë (buhën-a, pluhun), piptajë (pip-i), llomërkajë (llomë-rk-u?), rrëkajë (rrëké-ja), priftnajë, kishnajë, undajë;

- Ajkë: (përbâ: aj-k): patajkë (putë-a, putajkë), pirajkë (me pi-rë: rrasë), shulajkë (shul: për shularkë, shular-i);

- Ajnë: bërgajnë (?);

- Ak: shtrrijak (shtrrì, shtërrì), bucak (but-), rrashatak (rrafsh), cubak (cub), vizak (vizë), zhurrak (zhur), shulak (shul), durak, thuprak, shtërpak, guracak, shkurtalak, kodrak, lidhak, ipshtak, nënshkodrak (Shkodër); një problem: përse thuhet nënshkodrak e jo nënshkodran?;

- Al: pat-al-ik, breg-al-oç, bark-al-ik, gur-al-èc, zikal, zdapal; ndër toponyme Duk-ali, Pet-ali, Tan-ali, Tat-ali;

- Alle: (allë): zgobinallc (gobën, zgobinetë), fercalle, partalle (partinë), patvalle (patrroskë, pataricë), ha-ma-llë, dhëmb-allë (dhëpallë, dhâpallë, dhâmb-i), folja kapist-allë;

- Âmë: bërdhâmë (bardhë), bërthâmë (bërth-ok-ël?);

- Ânë: bërcanë (barcë);

- Anë: (e): thiman, shkrehtan, mbrapshtan, shëplakan, kafkan (kafkë), shamban, sharan, zeshkan, roshan;

- Ângët: ardhângët (shtalb, shtalbak);

- Â: (ni): shpërgâ-ni, kulshedrâ, murrlâ, katallâ;

- Ar: shqip-t-ár; tuhat (tyfë), shular, mullar (mullë? mpullar?), strumbullar, mujshar (mujshì); lopar (lopë);

- Ash: (ashë): en-ash (ena), nipash-i (nip-i), lashtë; lashtuo, foljet thashë (thanë), lashë (lanë); dashun (duo), drrashun (drruo), thashun (thuo);

- Astë: përli-astë (i lijuom);

- Arë: shkëlqarë (shkëlqye, shkëlxye), dav-ar-itë (por kja folje don da-var-itë, krh. shvarë, shvaritë, përandaj kemë në fillim parashtesën dë-);

- Asë: trumhasë, rrokllasë (rrokëlluo), përplasë, dërrasë (darrasë);

- As: (az): ndër adverba: vjedhtas, thijas, ndêjas, xânas, rrokas, zgryptas, kostas, befas, gjitas, ngrykas, përgjamas;

- Az: (i): ndër topnyme: Thanaz-i, Gropaz-i, Drinaz-i, Kiraz (s-i), dhe tj. subst. gërmaz-i (krh. gërlë);

- Aza: bukuraza, pëshehaza;

- Azi: gjithazi, jashtazi; poshtazi;

- Azëm: shpërdhazëm, mushkazëm (shpërdhitë, i mushkîtë, në njyeje të mushkut);

- Azët: shpërdhazët (shpërdhît);

- At: shtrigat-i (shtregë-a), thumbat-i (thumb), uratë-a (uruo), zgobinatë (gobën), shtërgatë, shndritat-i (shndritë), rreth-at-uo (folje);

- Atë: (itë): ndër folje: shitrat (shtirë), çmahatë (çmahë), davaritë (shvarë), doket mbaresë sllave me gjithë se e ka e dhe sanskritishtja (vrçkati ‘rroçkuo’);

- Av: arrgj-av-istë (i rrgjavët), pal-v-itë (paluo), mbuh-av-itë (mbuhatë), guj-avë (guall-i, zhgjyrrëç-i), çgall-av-itë (sgallë), bardh-av-èl (bardh);

- Avrë (?): pet-avër-a (pat-avër-a, krh. shpa, pat-ar-icë);

- Âxhë: hir-âxhë (âgjë), ballanxhë;

- A: adverba: shkallka, dafrunga, shkatrra, fringa (fringo), rrezga (me fuqì: rrezga mbë bjezga), rraha (me lëshuo rraha, a rrah), dhaja me fuqì), vira (me fuqì: sh. viro), ezna (ena-shit);

- Á: teklá (paksá);

- E: rrethe (rreth-i), sode (sodë);

- É: rrezé-ja (rreze-ja), shkerbé-ja (shkerba-ja), shkodhé;

- Ec: (ecë): larèc (larë, vijanec (vijuo), ganec (krh. pitigonë), kambalec, kambanec, gur-alec, gabrr-ec (gabe), torrec (torrë), lavec (labrec? labrë), mbërthecë (mbërthye), bubrr-ecë (bubë, bubësit);

- Eq: përpèq, skorëleq (skorël, skurrjalë, zgorrovinë), gergaleq (gërgaliqe);

- Eç: popèç (popèl), lakéçë (zog krapit);

- El: (ë): qepèl (qep, kep), mangèl, qyqel, cubel, cofdel (coftel?), biramel, Dardhojmel, Hajmel (Hamel), bërcel, kuqel, rrungel, bucelë (but), shërbele;

- Ele: Grykele (grykë);

- Ell: skopell (skope), zgobell, çapell, kopell (të mbramat të përbâme ndofta);

- Eqe: bir-a-e-qe;

- Ere: kapëçere (kapërcyell), miskére, Pashkére, shakere (shakë), gubérë (gubë), majérë; asht në të përbuzunë;

- Êmë: bardhêmë, kuqlêmë, bruztêmë (ndoshta îmë);

- Erk: ujerk (ujë), shemb-erkë (shembër?), post-erk (thjeshtër);

- Ër: ëmna femnorë: çâmër, bulledër, bungër, bathër, badër, qepër, qostër, qêmër, egjër, flakër, fëlandër, filandër, flutër, gënjeshtër, galedër, glytër, gjalmistër (kjo me-stër), gjedheshtër (gjedh-i?), gjineshtër, hyshtër, këlládër (kladë), kllagër, kodër, kopër-kundër (kundrajë-a), kapastër, kuloshtër, kulshedër, lapër, lpedër (zhele), lodër, lkostër, leskër, lapândër, lidër, lukër, llapër (çinë), llabudër, mângër (mêngrë), motër, mokër, mundër, mëgashtër, nedër (nedrëz), noshtër, pastër, pipër, sypër, sipër, putër (putë, shputë), shahër, shtogër (shtog), topër, thjeshtër, thumbër, zêmër, vidër, vistër, thêmbër, zhangër; mashkullorë: flâmër, kuptër (i) nulltër, shêmër, mâshtër (i), lepër (ljepur);

- Ërr: (rrë): batërr, ângërr, boshtërr, bandërr, hîkërr, këthetërr, kokërr, kapërrr, kashtrrojë, ngatërr, mjetërr, piskërr, picërr (-ak), shpinërr, shpendërr, zhutërr; mashkullorë: dhândërr, kandër (i), hikërr (i); adjektiva: i epër, i cakët (rë), i egër, i poshtër, i thjeshtër, i cakërr (krh. cakrri-ja), i pitër, i vjetër (vjetë-a);

- Êrr: basterr, pastêrr;

- Esë: resë (rye), mëtesë (mëtuo)), lesë (lye), shtresë (shtruo), harresë, shpëresë (shpërye), rrënesë, jetesë, mungesë, mbaresë;

- Eshë: (esh): mjekeshë (mjek), ukeshë (ujkeshë, ujk), për dor-ësh, mb’ ân-esh, kabllèsh (kablloz);

- Etë: xhubletë (xhup-i), zgobin-etë (gobën), lapetë (lapë-lungë, naplungë), kofetë, palmetë, zhubetë, shapetë, zhapuretë; folje: përshëndetë (përshëndoshë), kandetë, shkabetë, bylmetë;

- Et: kashënjet; shkozèt (shkozë, shpërdhèt (shpardh), arrënjet (arraz-i), shelqèt (shelk-u), bunjèt-i (bungë-a?), skofët, bylmèt (bylmye);

- Eze: vorreze-ja; këtij të përbâm s’mun i’a gjâta shoqin, mpas gjuhësije kishte me u thanë: vorrez-ja, vorraz-i;

- Ezë: mbërdhezë (cmbërdhazët ‘i sverdhët fëtyrët);
- Ëz: tekëz (krh. tek: pak, tekla ‘paksá’);

- Éll-i: (yell-elli): kapërcyell-elli, gavyell-elli, kaptyell-elli, fyell-elli;

- Yer: (éri): gjylpënyer-eri (gjyl-p-anë);

- Í: (e głatë): trimnì, burrnì, Arbanì, Shqipnì, zojnì, cakrrì, shkyesì, shkyenì, mujshì; -n-j, s-ja ndër fjalët Shqipnì, burrnì shkyesì etj. s’janë t’jatër por një përshtim kumbuos (epithesis euphonica);

- Ic: plakrr-ic, gol-ic;

- Icë: laricë (larë), trupicë, shkurticë, sakicë, rrugicë, boticë, katicë, brovicë; ndoshti mbaresë sllave, ndër ëmna ilirësh e ndeshi Krahe vetëm një herë ‘Blazziza’ (në e pastë theksën mbì í-në);

- Iq: zgavriq (zgavrë); zgurdhuliq (zgurdhë?), kalbësiq (kalbë), rremsiq, barbuliq, lakuriq (lëkurë), barburiq, kafariq, zgoriq (zguor), korrat-iq, spurdhuliq (shkapurdhë, shkëpurdhë, përpurdhë), skutëliq (skut-al-iq), bushiq (mbush), klapuliq (krap) e ndër ëmna vetj. Mar-al-iq, Kol-iq;

- Iqe: kaplliqe, kapliqe, korriqe (krh. korratiq), gardhiqe (shumës);

- Ik: (ikë): fërlik (fëri), katik (katë), mërtik, allçënik, bushtrik (bushtriq), baltik, koçik, korrik (korrë), perrik, patalik, qafalik (qafë), dhajnik (dhajë), kojlik, loshnik, drithnik (drith), rrasik (rrasë), polikë (pulinë);

- Im: (imë): bak-al-im-th (bokolin), kujtim, rrëfim, kungim, vojim, kultim, miclim (mic, mican, micuk), kursim, pastrim; krijiml, bîmë, fëllim (fëlluo);

- Inë: kryesinë, belinë (belishë), buçinë, sbardhulinë, fundulinë, ftoftulinë, çukulinë, mbuhovinë, qelbësinë, quklinë, shkozinë, firinë, pulinë, çetinë, xetinë, partinë, shoglinë, regzinë, mbujaksinë; i Pultin, Ulqin dhe tj.; kja mbaresë ndër shumë fjalë të çekme asht e prîme prej një –ul, e përdoret si në të përbuzun a svoglim;

- Ijë: hyllîjë (hyll-i);

- Ije: rrahije (rrah), shkretije (shkretì), vathnije (vathë), Vallndîje, përrieje (përruo);

- Irë: bulirë, kolirë (?);

- Isë: ndër folje: kandisë;

- Ishë: balishë (balluke), belishë (belinë), bublishë;

- Ishtë: (ishte): bûnishtë, qarrishtë, fierishtë, kallmishtë, rrahnishtë; folje: gërdhisht; bublishte, barishte, barnishte;

- In: (sh. inë): ëm. vet. Gacalin;

- Ile: besdile, piskil;

- Ille: zhumille;

- It: (itë): petrit, kapshitë (kapshatë, kapshore), skoçitë (skoçinë); folje gërzhitë (krh. gëzhitë, gëzhojë gëzhollë);

- Izë: korrizë (kokërr), murriz (?), shndrizë (send që shëndritë), qindrizë, breshnicë, lëvrizë (lëvruo);

- O: ndër adverba: fringo, viro, rishto, fino, pingo;

- O: ndër thirrje: lep-o (o ledhpë, dhelpën), Del-o (o Dedël), Mark-o (o Mark);

- O: privative: i odokët (krh. dokë ‘pashi’);

- Ocë: krocë (kruo);

- Oq: kaloq (kal), hermoq (hermuo), kalboq (kalbë), marroq (i mârrë); ndër folje: mërdhoqë (mërdhih);

- Oç: far-oç, berk-oç, tar-oç, kapr-oç (kapruoll mashkull, krapoç);

- Of: (ov): gulof (v), sharapof (sharapoh) mos kjoftë (sharapop, fjalë e përbame: shara, shala pope), perof, skurof, mbuh-ov-inë, balt-ovinë;

- Oj: (ë): ankojë (ankuo), shtrojë, lojë, mbëlojë, rrenojë, kuqoj (a), bardhoj, zymoj, shegoj, baloj, kand -oj-së;

- Ojsë: qindrojës, rrënojsë, kaod-ojsë-ojcë: rëmojcë;

- Om: (ë): brahom, prarom, plaskom (plasë), gërqomë, kromë (kruo);

- Ok: thalb-ok, mend-al-ok, prift-al-ok, zbardhok, pat-al-ok (patalik), majmok (mâjmë), malok, spathok, shqilok, bi-lash-nj-ok, balok, fryshal-ok;

- Ol: sjapol, krahol, gogol, qafol;

- Ole: kakole (kakutë), majolë (mâje), bregole, mac-ole (mâcë, micë);

- Ollë: pipa-n-ollë, dreq-ollë, macollë;

- Ore: rrenore (rrenuo), shkurtore, cilore, mal-s-ore, latore, pastrore;

- Onë: zezonë, ëm. vet. Baltonë, top. Ballbonë (Valbonë);

- Osë: i viosun, rroposë (krh. rropjuo), sërposë, filosë, frymosë, shtrosë (shtrojë), mbëlosë (mbëlojë), krosë, fendosë; folje: lang-ar-osë, shi-osë (?), përdhosë, lugosë, mërtosë;

- Osh: balosh, mjekrrosh, randosh, gjanosh; folje: derdhoshë:

- Ot: (ë): pelot, zgrov-ot, ballotë, lapotë (lëputë); folj. Marrakotë, shnotë (shnuo), vishnjotë, pëshëndotë; ndër toponyme: Ardhot, Tërdhot, Milot, Sopot;

- Oz: piloz, kabrroz, kablloz (kabllèsh), lpoz;

- Uc: preh-al-uc, majuc, ngreh-al-uc;

- Uq: balmuq, shkjepuq, grahuq, shtrëmbaluq, gërmuq, nanuq, repuq;

- Ûç: brûç (brûth), rrûç (rruon-i);

- Ujë: shurdhujë, leshujë, gjemujë, aruj (i), kakujë (kakushë), lashujë, habitujë;

- Ûng: (ë), paptung, majungë, ballungë (mbëllungë), shtrungë (shtruo), maçarungë, naplungë (laplungë, gja që virret teposhtë), valungë (val, shvalë);

- Ul: bardhul, bac-ul, fund-ul-inë, sbardh-ul-inë, çuk-ul-inë, mrra-ulë, dhéul;

- Ull: ag-ull-uo, vorb-ull, shneg-ull, fig-ull-uo, pik-ull-uo, sgjet-ull (për gërshanëz);

- Û-ni: kalbû-ni, koshû-ni;

- Ûnë: bëzûnë (bic-ûnë, gja e voçël, shpend që endé s’ka fluturuo);

- Uor [uoer, uer]: (òre): kup-sh-uor, kallum-sh-uor, kungull-uor, kung-z-uor, mal-s-uor, gavixhuor, betuor;

- Us: (uz): vramus;

- Ur: lbogur (lbokë);

- Utë: kaçl-utë (kaçirubë), kakutê (kakole), lëputë (laputë, krh. lapotë);

- Uzë: ngërdhuzë, mbrëdhuzë, gërmuzë;

- Uo: [uoe, ue]: kobuo (kobonj), folj. Ngushëlluo (ngushull), nguluo (ngulë), shûjtuo (shûjtë), mbarruo (mbarre), etj.


II. Me ndërzânë.

- B: thar-b (tharm, krh. përtharë), kështar-pë, thalb, dhel-p-en (ndë njyeje të dheut);

- C: svoglimi (?), Vuc-o (o Vukë), Uc-o (o Ujkë), Duc-o (o Dukë), Luc-o (o Lukë); prej kësaj mpërapashtese m’andej dałnjën ëmnat vetjake Vuc-i, Uc, Luc;

- Cë: ndër substantiva: ferrcë, thercë, vjegcë, zjarmc, leshc, bîjc (bî), ballcë, shurrcë, pengcë (sendja e vûme peng), shkrepcë, bërdhecë, planc (?), rrêncë, arrëc;

- Ckë: leckë, dheck, theck;

- Ç: zgorc (zguor), zgërrojç (zgërrye), bramç (brash), arrëç, zumbç (thumbç), brûç (btûth), rrûçë (rrûth), ziç (zi?), plumbçë, qepç, gungçë, topç-e, guriç (guri), zorrëç (zorrë);

- Çkë: mjeçkë (mjelcë), floçkë, loçkë, përbiçkë, meçkë (?), tureçkë (turî), bëzuçkë (buz-uçkë);

- Ça: ndër thirrje: nip-ça! (o nip! nip-o!);

- Çuor: vëndçuor (vënd);

- Lë: cingël, thebël, urrël, cikël (cikë), crungël, merrël, mrragël (mrraulë), hut-l-luo, kan-ël, filikan-ël, zdrângël, cangël, bungël, shkrojël, Prêlë (Prendël);

- K: ufku (krh. folj. m-ufuo ‘mbufuo, mbufatë, ngufatë’), shqiptarkë, na-ko (o nanë), pjer-k, shularkë, viaskë, ajkë, (?) rojkë (rojtë ‘me ikë bleta, blet e ikun’), zi-k-al (ka i zi), zi-k (i zi), zê-k-u (ndër kangë ëmni i Malit të Zi, për: Zê-ta, e Zeza, krahina e zezë);

- M: i lém, i prem, i shtrîm, i bîm: ndër adjektiva del edhe me -t, i sbet, i sbem, i sbê;

- Man: cucman, çakraman, llacaman, trashaman, taraman, zeshkaman;

- M: shëndrrohet në -nd-n: ûmm: und (-ajë), umi-ja: undi-ja, gremc: grenaz-i; thimth-i, thind-i, kllimcë: kllinzë;

- N: shêmbën (shêmbë), mbregën (mbrek), kllogjën (kllogjë), shkurtën (shkurtë), të ran, të gjan, të lana (lame), të len (krh. lêni);

-Ni: pajni: n’ja ndër fjalët burr-n-ì, trim-nì etj. asht një përshtim kumbuos që e ndeshim edhe ndër fjalët danik, fisnik (fis-ik), drith-n-ik, fis-a-n-ak (njëi fisit a gjakut);

- N’gj: del: nj-: ngjomë, njomë, n-gjak, njaku; ngjitë: njitë; n-gjollë: njollë;

- Na: shumsì e vëndevet ku shitën ndo sende: djath-nat, pêmnat, oriznat, krypnat, etj.

- P: xavëndson b’en: thar-p: thar-b, shtarpë (shtarbë), etj. ka një herë përzihet me k’en (mbaresë), për shëmbëll, karrup-i, karruk-u, kërrukme-ja, krh. edhe provë, provak, krovë, krovak;

- N: shëndrruo në -r-: njâri, njara, njâni, njana, në toskërishtën pa mê ndodh ky shëndrrim, për gegnishtën krh. shkuorì-ja (për shkuonì-ja?);

- Ruo: shtrëruo (krh. shtre, ‘shtrî’);

- Shëm: mujshëm, lodhshëm, pa-shëm, motshëm (motçëm, moçëm), zeshëm (zé xé), pijshëm (pij), hijshëm (hije);

- Sk: gërvoskë (vö-ja), dhe-sk (dhé, a: dhie), vi-a-skë;

- Shk: mashk (mashtër, mashtërk), ashkë (?), bashkë;

- Suo [suoe, sue]: iterative (përsëritëse), pa-suo, lypësuo (krh. lypësi);

- Sh’i: mujshí, giashí (giasí), pashí etj.;

- Shtër: sh. sht--ër (rë);

- Stër: gjalmistër (gjalbë ‘gjalmë’), gallustër (gallë, sgallë);

- Sht: kashtë (kall-i), heshtë (héll), ashtë-a (asht-i, ah-i), lpishtë-a (pishtër-a), gjashtë, ligësht, madh-sht-í, mâshët (mângët, rrmakët), há-sht-ull, há-s-ël-a;

- Sh: (vetëm): rrafsh-i (rrah-i), lapsh-i (një farë bari);

- T: i bukur fëtyre-t, i ardhun shtati-t, i mârrun frŷme-t, krej-t, shpejt (?), heret (herë);

- Të: (t): ndër adjektiva asnjanës: të mirët, t’at; m’andej i sbet, i cfet, i let (i lehtë);

- Th: svogluose: djalth, birth, kujth, lugth, shiekth (shiezit), preth, ûth (umth), zjarth, ujth; shumsi del me: zë-zit: djelzit, birzit, kûjzit, lujzit, prezit, ûzit;

- Thin: si adverb: pikalarthin, snelthin, rrokullimthin, trupthin, pilangelthin (‘me të ngulun’);

- Za: svoglim: sâ-za (krh. tekëz, tekza, tek, tekla);

- Zë: svogluose ndër femnorë: brîzë (brî-ni), rizë (?), kîzë (kie), shtîzë (shtî); ndër folj. cîjzë.

- Ze: në fjalën njajzë (‘së bashku’);

- Zhuor: gabzhuor (gabe);

- Zh'err: gazhèrr (gabe); ndër këto dy fjalë zh’ja don kqyrë si në fjalën bazhgare (bagjë + -k (-g) + -arë).



Visaret e Kombit, Vëllim i XI, 1942.


Last bumped by Arban Blandi on Thu Mar 14, 2013 3:30 pm.
Our Scribd Channel - History was a damn dim candle over a damn dark abyss.

Post Reply

Return to “Linguistikë”